خندیدن را به فردا نیندازید، شاید خیلی دیر باشد!

   نه تنهـا انسـان ها قـادر به خندیـدن هستنـد، بلکـه دیگر رده هـای

پستانداران مانند میمـون، شامپـانزه، سـگ و حتی مـوش ها هم این

تـوانـایـی را دارنـد. در انسـان، این حس لـذت بخش به صورت بارزتری

با درک شوخ طبعی همـراه است.

   شاید در مقایسه با سلامت جسم، بتـوان گفت که همان طور که

برای سلامت قلب و عروق، رعایت توصیه هایی در مورد مصرف نمک

و چربـی ضـروری است، از نقطـه نـظـر بهـداشت روان هـم، خنـدیدن

می توانـد تا حدود زیـادی باعث ارتقـای سلامت روان و کاهش علائم

اضطراب و افسردگی بشود.

   توان خنده و شوخی از جمله علائم مهم سلامت روان است و در

بیماری هایی مانند اضطراب و افسردگی معمولا" این توانایی در اوایل

سیر بیماری ار بین می رود. در چنین مواردی که توان خنده و خوشی

از بین می رود و تدریجا" علائم افسردگی و اضطراب شدت می گیرد،

روش هایی مانند رهاشدگی جسم و ذهن ( relaxation) می تواند

فشار عصبی مغز را کمتر کند.

   در حدود هفتاد سال پیش، خنـدیدن و شـوخ طبعی (humour) از

دیدگاه روانکـاوی جزء روش هـای دفـاعی ذهن، شناخته شد که در

مواجهه با استرس به سرعت می تواند فعـال شود و روبرو شدن با

شرایط را آسان تر نماید. به علاوه مشخص شده که انجام دادن یک

رفتار می تواند مسیرهـای عصبـی مغز را فعـال کند، مثلا خنـدیـدن،

حتی بـدون احساس شـادی، باعث خندیـدن بیشتر، افزایش میزان

پیام رسان‌های عصبی مربوط به شادی مثل دوپامین و انـدورفین، و

سرانجام خود احساس شـادی می شود. همچنین از نظر جسمی،

خنده به تنفـس بهتـر، کـاهش فشـار خون و کـاهش استـرس کمک

می کند.

   خندیدن یک راه ارتباط اجتماعی بسیار قوی است و اولین احساس

مثبتی است که در انسـان ظـاهر مـی شود. در دوران رشد نـوزاد، از

شش هفتگی لبخند و از دو مـاهگی خندیـدن آغـاز می شود، بسیار

زودتر از بـروز تـوان کلامـی. این توانـایی در ایجاد رابطـه ی عاطفی با

مادر و کمک به بقای نوزاد نقش کلیدی دارد.

   از نظر اجتمـاعـی، خندیـدن باعث شکل گیری رابطه ی بین افراد و

احساس تفاهم می شود، درست بر عکس خشم و ترس که افراد را

از هـم دور مـی کنـد. چنـان که ویکتـور بـرژه (Victor Borge) کمـدیـن

دانمارکی خنده را «کوتاه ترین فاصله بین دو نفر» تعریف می کند.

         خندیدن به عنوان دارویی بی هزینـه و بـدون

    عوارض جانبی می توانـد باعث ارتقای سلامت

    روان شود.

   مُسـری بودن خنـده، در حالتـی که ذهن با شنیـدن خنـده ی فرد

دیگری آمـاده خنـده می شود را اکثر افـراد تجربـه کرده اند. این نوع

سرایت احساس، به کمک مسیرهای عصبی در مغز که به سیستم

آینه ای (mirror neuron system) مشهور است ، انجام می شود.

   این اعصاب چه هنگام انجام دادن و چه در هنگام مشاهده ی یک

عمل، فعال می شوند و عملا" ذهن مشاهده کننده، تجربه ای مانند

ذهن تجربه کننده پیدا می کند. مثال دیگری که ممکن است آشنا به

نظر بیاید گریه کردن نوزاد با شنیدن گریه ی یک نوزاد دیگر است، که

نتیجه فعال شدن همین سیستم است.

   در سال هـای اخیر تحقیقـات بسیـاری در باره ی تاثیر خنده و شادی

بر سلامت جسم و روان انجام شده است:

   در دسامبر 2012 در سیدنی استرالیا مطالعه ای مشهور به (SMILE)

انجام شد. در این مطالعه روی 400 سالمند ساکن در خانه ی سالمندان

معلوم شد خنده درمانی علائم افسردگی و بیقراری را کاهش می دهد.

در این مطالعه، نه جلسه ی دو ساعتـه ی خنده درمانی به مدت دوازده

هفته برگزار شد. 

   در مطالعـه ی دیگری در ژاپـن که در ژوئیـه 2013 منتشر شد، معلوم

شد که خنـده درمانـی در مدت درمان در بیمارستان می‌تواند به تقویت

چشمگیر ایمنـی در مبتلایـان به سرطـان پیشرفتـه که تـحت جراحی و

شیمی درمانی قرار می گیرند کمک کند.

             خندیدن به عنوان دارویـی بـی هزینــه و

         بدون عوارض جانبی می تواند باعث ارتقـای

         سلامت جسـم و روان شود. ضـرب المثلـی

          اسـت کـه مـی گـویـد اگر روزی یـک سیـب

          بخوریـم به دکتر احتیـاج پیدا نمی کنیم، اگر

          هر روز کمـی بخندیـم هم شاید از دکتر بی

          نیاز شویم!

   بسیاری از مـا برای شـاد شدن، هدفـی را در نظـر می گیـریم، و 

شادی خود را وابسته به دستیابی به آن هدف می بینیم؛ در حالی

که به مـحض رسیـدن به آن هـدف، به هدفی جدید فکر می‌کنیم، و

همیشه شـادی، چنـد قدم یا شاید چنـد صد قدم دورتـر از ما است! 

   امــا به یـاد داشتـه بـاشیـد ایـن خود مـا هستیـم که مـی تـوانیـم

احساس شـادی را که مـدت طـولانـی منتـظرش مـی شویـم، زودتـر

تجربه کنیـم. پس شادی را از خود دریغ نکنید. هر قدمی که در جهت

رسیــدن به هدفتــان برمی داریـــد، بخشی از مـوفقیـت را بـه دست

آورده اید، پس شاد باشید و خدا را به خاطر آن پیشرفت شکر بگویید

و سپس قدم دیگری را بردارید.